Jan Kasprowicz

II

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

II¹²

Nie było bytu, ani też niebytu... 

Nie było głębi powietrznego morza, 

Która wypełnia od szczytu do szczytu 

Bezmiar przestworza... 

Cóż się ruszało i pod czyją pieczą, 

Zanim nadany kres był wszystkim rzeczom, 

Zanim przepaści stały się widzialne, 

Zanim turnice wystrzeliły skalne — 

Nieb sięgające opoki —, 

Nim ląd się oddzielił od wody? 

O wiecznie świeży i młody, 

Wartki, jak rzeka, 

A jak ocean, głęboki 

Duchu człowieka, 

Ty, od początku do końca 

Mknący ku treści, 

W której się koniec i początek mieści: 

Gdzież miało swoje ukrycie 

To, co się kryje, ponure i senne? 

W promieniach słońca, 

W wiecznym kochanku, zakochane życie, 

Gdzież miało blaski promienne? 

Nim się początek urodził z początku, 

Zanim się stało 

To, co się stało; zanim w przemian wątku 

Łączyła byty łączność, dzieliła rozdzielność, 

Ni śmierć nie władła, ani nieśmiertelność, 

Nad zmrokami nocy 

Dzień jeszcze nie miał rozświtowej mocy, 

Ani też białość dnia w swą brała moc 

Ta czarna noc: 

Ciemność jedynie 

W ciemności legła głębinie, 

Próżni ogromy 

W próżni przybytek miały niewidomy. 

Nad wszystkim i nad niczym było tylko Jedno, 

Wszystkiego i niczego niedosięgłe sedno, 

Spokój i tętno. 

Bezruch i ruch. 

O duchu ludzki, wychowan w mądrości, 

Która z Jednego w twoje wnętrze spływa 

I niegasnąca, żywa, 

Dopóki pragniesz, w twoim wnętrzu gości 

I niegasnące, żywe ryje piętno 

Na twoim bycie, 

Że zwiesz się: duch, 

Że zwiesz się: życie — 

O duchu ludzki, zwrócony obliczem 

Ku onej treści, 

W której się koniec i początek mieści, 

Ty wiesz, że Jedno w wszechpotężnej mocy — 

Stało nad wszystkim i niczem, 

Nad próżnią próżni i nad nocą nocy... 

A może nie wiesz?!... 

A ponad bezmiary 

Pustki i ciemni, nad bezgranicami 

Uczuło Jedno w bezmiarze 

I w bezgranicach swojego istnienia 

Palącą miłość... 

Byłoż istnieniem, czego duch człowieka 

Nie umie pojąć, acz pełen jest wiary, 

Czystej, przejasnej, jak Gangesu rzeka, 

Wielka i święta, 

Pełna jest świetlanych opali, 

Kiedy jej wody spromienia 

Słońce południa? Opiłość 

Narkotycznego uczucia powali, 

O Jedno, wszystkich przed tobą — 

W pobożnym żarze, 

Jako pokosy zbóż, 

Wszyscy już leżą: 

Tylko się zlituj nad nami, 

Niewiadomości zdejm pęta, 

Niech twoja moc niepojęta 

Będzie pojętą dla dusz!... 

I oną dobą, 

Która się stała porą por, macierzą 

I dnia i nocy i pełni i nowiu 

I gwiazd i słońca i świtów i zórz, 

W owym bezmiernym pustkowiu, 

Gdy Jednym miłość owładła, 

Na ciemnię jasność upadła: 

Nasienie nasion, wszechnasienie ducha, 

Zapładniający żar... 

I ciemnia głucha 

Zmienia się w światłość i gwar... 

Tak przyszła siła, 

Co byt z niebytem spoiła, 

Z łącznością rozdzielność, 

Ze śmiercią nieśmiertelność. 

O duchu ludzki, urodzony z siły, 

Co nad krawędzią mogiły 

Śród cmentarnego pola 

Zmartwychwstające postawiła życie, 

Ty wiesz, że jest przedział w wszechbycie — 

Tutaj: przyroda, tam: siła i wola, 

Tutaj: spoczynek, tam dotąd: dążenie — 

O duchu ludzki, nasienie 

Duchów, idących z zwróconym obliczem 

Ku onej treści, 

W której się koniec i początek mieści, 

Ty wiesz, kto stanął nad wszystkim i niczem, 

Ty wiesz, skąd wyszło stworzenie... 

A może nie wiesz?!.. 

On jeden, 

Co ma w niebiosach swój Eden, 

W słonecznej skąpany ulewie, 

On, w promienistym siedzący Edenie, 

On wie sam jeden, kto wóz świata wdrożył, 

On wie, skąd wszystko wzięło się stworzenie — 

Bądź On je stworzył, bądź On go nie stworzył... 

On wie sam jeden. — A może On nie wie?!... 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Z motywów wedyckich. [przypis autorski]

2. motyw wedycki (właśc. wedyjski) — motywy odnoszące się do najstarszych pism indyjskich, Wed, w których zawarte są wierzenia, traktaty filozoficzne i teologiczne, opisy obyczajów i obrzędów. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/nad-przepasciami-ii-z-motywow-wedyckich

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kasprowicz, Krzak dzikiej róży, Towarzystwo Wydawnicze, Lwów, 1898

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: Robert | www.robertvandijk.com@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.