Jerzy Liebert

Kołysanka jodłowa, III

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Kołysanka jodłowa, III

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Poeci

Zosi i Antkowi 

To wiatr wieczny z Ciebie wiejący 

Przypadł ku nam i o nas zaczepił, 

Wywiał język słowem naglącym 

I język ze słowem nam zlepił. 

Drogi Tobie ten szum, szelest piersi 

Boś Ty sam w bryłę gliny dmuchał —  

To nieprawda, byś Ty poetów 

Nie kochał, ich słów nie słuchał. 

Skądże słowo tak biegnie do dźwięku 

Gdy go inne po imieniu zowie, 

Jakiż płomień świeci nad ziemią, 

Ze tak widno w sercu i słowie. 

Czemu wciąż się ocieram o wieczność 

Jak o domu mojego ścianę —  

Toś Ty chyba zamieszkał we mnie: 

Śpiewa słowo jak ptak przed Panem. 

Ty sam dwoisz ten dar i mnożysz, 

Sam wywiewasz z nas mgłę i ogień, 

Świat widzimy na dłoni bożej, 

Cud w nas samych dzieje się co dzień. 

Dmuchaj w piersi a z Twojej ręki 

Niech nam płynie na płuca oliwa. 

Od słowa ciemnego chroń nas, 

Od słowa ciemnego wybaw! 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

[Uczę się ciebie, człowieku...]

Uczę się ciebie, człowieku. 

Powoli się uczę, powoli. 

Od tego uczenia trudnego 

Raduje się serce i boli. 

O świcie nadzieją zakwita, 

Pod wieczór niczemu nie wierzy, 

Czy wątpi, czy ufa — jednako —  

Do ciebie człowieku należy. 

Uczę się ciebie i uczę 

I wciąż cię jeszcze nie umiem —  

Ale twe ranne wesele, 

Twą troskę wieczorną rozumiem. 

Lisy

Nie pomaga, nie pomaga brom. 

Znów podchodzą — już są blisko — tuż za ścianą... 

Znów odbiegną, i zawrócą, i przystaną. 

Znowu chyłkiem podchodzą pod dom. 

Kożuch wdziej, pod jodłowy wyjdź strop! 

Brom nie działa — nie myśl, nie myśl o noclegu. 

Schyl się nisko, szukaj pilnie, a na śniegu 

Lisi ślad odnajdziesz, lisi trop. 

Za tym tropem, świątek¹ smętny, idź! 

Krętym śladem wszędy² zdążaj za lisami. 

Ucz się, ucz się — dolinkami, pagórkami —  

Jak ci chadzać, ślady mylić, żyć. 

Pójdź! Czy słyszysz? — szczeka w niebo lis, 

Lis natchniony, spójrz, z miesiąca³ lis wykuty! 

On ci wskaże dróżki swoje, przejścia, skróty, 

Lisi rozum da ci, lisi zmysł. 

Ucz się, świątku, wiedzy lisiej, ucz! 

Ucz się ziemi, mroku, szmeru, ucz się wiatru! 

Podchodź boczkiem, chyłkuj lisio i wypatruj, 

A przemyślnie kołuj, mądrze klucz! 

Lisim tropem, z mordą lisią spiesz, 

Lisim chodem zdążaj, świątku frasobliwy⁴! 

Lis ci zdradzi sekret słodki i straszliwy: 

Świat-królestwo twoje, wzdłuż i wszerz! 

Pójdź, nie zwlekaj, nie pomoże brom! 

Za szybami — patrz — swoboda, nocka lisia... 

Nie odkładaj — śmiało za mną — jeszcze dzisiaj, 

Pod sąsiada podejdziemy dom... 

Tędy... tędy... w ślepiach gra ci błysk... 

Prędzej... prędzej... pagórkami... dolinkami... 

Spadaj... chwytaj... rwij zębami... pazurami... 

Nie krzycz, nie krzycz! Jam natchniony lis! 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Próba

Dla oka — blaski, 

Dla ucha — gwary, 

Dla nozdrza — dymy, 

Ciało i pokarm 

Ustami bierzesz 

Jak wdzięczne rymy. 

Nienasycony, 

Przesytu pełen, 

A bez bogactwa, 

Łakomstwo wielkie 

Wwiodłeś do serca 

Jako niewiastę. 

Za nic mam twoje 

Zgłębianie życia, 

Poznanie świata, 

Jeśliś w tym życiu 

I na tym świecie 

Nie znalazł brata. 

Bo cóż są skarby 

Gdy bez podziału 

I bez człowieka. 

Próżno je zbierasz 

W zgiełku ogromnym 

Naszego wieku. 

Bowiem nie z brania, 

Ale z dawania 

Bogactwo rośnie — 

I obiecaną 

Obejrzysz ziemię 

W szczodrobliwości. 

Przypadnij ku niej 

I pod jej wichry 

Pozwól iść głowie, 

A wtedy łaska 

Jak drzewo tknięte 

Zaszumi w tobie. 

Uboga ręka 

Jak gałąź uschła 

Owoc obrodzi, 

A owoc zdjęty 

I podzielony 

Rękę nagrodzi. 

Nie wstydź się gburze, 

Prawda jest jedna, 

Jedno przymierze, 

Więc choć się z piórem 

Mocujesz moim, — 

Mówię i wierzę. 

Samotność twoją i twoje zachody...

„Jeden jest Pan smutku i nagrody”

Jan Kochanowski

Samotność twoją i twoje zachody 

Sądzi Pan jeden smutku i nagrody 

Nim serce naciesz! 

U niego droga twa — z tej się nie wraca 

U niego dzień nasz powszedni i praca 

Orężem, pacierz. 

Nie umiesz władać nim i ja nie władam 

Ale za tobą idąc też powiadam —  

Bądź wola Twoja! 

A tako nam się świat dziś wyprostował 

Jakby nas anioł dotknął i zawołał — 

W uśmiechu zbroja. 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Modlitwa

Święci objęci wieńcem z wawrzynu, 

Żywopłot ciemnych, pachnących tuj —  

Cisza wieczorna, gdy gwiazdy płyną 

W niebie i duszy, którą miłują. 

Orzeźwiające poranku tchnienie, 

Pieszczota słońca, pieszczota deszczu, 

Wszystko ramieniem w ogromnym dreszczu 

Ogarnie ciebie, wzruszy, przemieni. 

Być może nawet, owej godziny 

Nie poznasz, nazbyt już sobie bliski, 

Lecz ja w twych oczu łagodnym błysku 

Zgadnę modlitwę, szczęścia przyczynę. 

Kościół wojujący

Wiem, w to niebo co się wspiera 

O gotyckiej szczyt kolumny, 

Tu na ziemi mnie prowadzi 

Twój wzrok czysty i rozumny. 

Niebo, które dotąd puste 

Pychą w nas i ponad nami, 

Dziś Bóg podjął ręką męską 

I wypełnił aniołami... 

Jeszcze słowa niespokojne 

Dzielą ziemi brud od piękna, 

Nam jak miecze się nie skruszą 

I w pacierzu nie uklękną. 

Jeszcze serce wykąpane 

W dreszczach słodkich firmamentu⁵, 

Jest jak miasto pod gwiazdami 

Pełne gwaru i zamętu. 

Lecz już wznosi się wyniosłe 

Obnażone i milczące, 

I pokorne i żarliwe 

Niby kościół wojujący. 

A my, którzy tutaj przyszli 

Niebo mając w swej pamięci —  

Pod sklepieniem tym stoimy 

Zapłakani, uśmiechnięci. 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Veni sancte spiritus

Nie — iżbym niemoc krył, czuł w sercu lęk, 

Gdy chcę, byś na mnie, gołąb — spadł. 

Lecz byś wypełnił sobą kształt, 

Gdy tu udziałem moim dźwięk. 

Jeżeli wzywam spłyń! — to nie, bym zgłuchł 

I niemy czekał na słów dar, 

Ale bym twoich dopadł miar, 

Których nam skąpisz tutaj — Duch! 

Ptak Święty, zatocz krąg i lot swój zniż, 

Ufającemu tu — ślij znak! 

Bo niech mi tylko łask twych brak, 

Już pusty stoję — ludzki krzyż. 

W trzepocie piór, ach, stań i radę nieś, 

Żeś fruwający głos — więc mów! 

Trzeba, niech grozy doznam słów, 

Gdy tu udziałem moim pieśń! 

Któryś jest sam wysoki ton i kształt 

I z Ojcem, z Synem dzielisz rząd — 

Nie daj, bym precz szedł darmo stąd, 

Bo chcę, byś na mnie, gołąb — spadł! 

Przypisy:

1. świątek — wykonana przez ludowego artystę figura świętego. [przypis edytorski]

2. wszędy (daw.) — wszędzie. [przypis edytorski]

3. miesiąc (daw.) — księżyc. [przypis edytorski]

4. frasobliwy (daw.) — zmartwiony, skłonny do zmartwień. [przypis edytorski]

5. firmament — niebo. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/kolysanka-jodlowa-iii

Tekst opracowany na podstawie: Jerzy Liebert, Kołysanka jodłowa, wyd. J. Mortkowicza, Warszawa 1932

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Katarzyna Dug, Weronika Trzeciak.

Okładka na podstawie: wlcutler@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.