Jan Kochanowski

Pieśń VIII

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pieśń VIII¹²

Kiedy sie rane zapalają zorza, 

A dzień z wielkiego występuje morza, 

Przyszedłem na brzeg, kędy Wisła bieży, 

A tam siedziała na wysokiej wieży, 

Podjąwszy³ rękę, smutna białagłowa 

I pocznie z płaczem narzekać w te słowa: 

«Takżem ja barzo niefortunna była? 

Takżem ja wiele szczęściu przewiniła? 

Że temu k woli⁴ być nieboga muszę, 

Który jako grzech mierzi moją duszę. 

A ten⁵ gdzieś siedząc, narzeka z daleka, 

Przed którym nie mam milszego człowieka. 

Ślub mi przywodzą⁶, poniewolne słowa⁷, 

Na które nigdy nie zwalała⁸ głowa; 

A ono było lepiej serca pytać, 

Które gdy nie chce, słów sie prózno chwytać. 

Niech sie tym cieszy, że mię ma w niewoli, 

Ręce mógł zwięzać, myśli nie zniewoli. 

Bogu tajemne nie są ludzkie sprawy, 

Ten z nieba widzi, kto krzyw, a kto prawy. 

Ja nie mam komu krzywdy swej powiedzieć, 

Jeślibych miała, i to trudno wiedzieć⁹. 

Jednęż mam wolność w swej ciężkiej niewoli, 

Że sie wżdy mogę napłakać do woli. 

Więc mię to zewsząd szczęście¹⁰ pokarało, 

Wszystko mi zaraz, com miała, pobrało. 

Ojczyzny nie mam, matkim ostradała, 

Samam sie w ręce okrutne dostała. 

Cóż mię gorszego mogło potkać w boju 

Nad to, co cierpię, nieboga, w pokoju? 

Czasem bych rada żałość swą pokryła¹¹ 

A na lepszą sie postawę zdobyła; 

Ale smutnemu trudno śmiech przychodzi, 

Trzeźwi¹² w pijanych sprawy nie ugodzi. 

I mnie nieszczęsną łzy moje wydają, 

Które mi z oczu płynąć nie przestają. 

Tegom też pewna, że mię nie miłuje; 

Nie mam mu ze złe, mnie w tym naszladuje. 

On wie, co myśli, świadom, o co stoi; 

Ja go nie sądzę, ani mi przystoi¹³, 

Wszakoż sie k temu zawsze będę znała¹⁴: 

Mił mi nie będzie, bych¹⁵ dziś umrzeć miała. 

A ty, mój bracie, wzorem stryja twego¹⁶, 

Pomści mej krzywdy i zelżenia swego. 

Uczyń, co twej krwi szlachetnej przystoi, 

Miłość przy tobie nieomylna stoi. 

Jać albo zdrowia w tym frasunku zbędę, 

Albo na koniec twoją żoną będę. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Pieśń VIII dodana — opowiedziana tu historia oparta jest na Heroidach Owidiusza: Hermiona (córka Menelausa i Heleny) była zaręczona — bez wiedzy ojca — z Orestesem, bratem stryjecznym, do którego kieruje tutaj swoje żale. Porwał ją i poślubił Pyrrus (syn Achillesa), któremu przyrzekł ją ojciec. [przypis redakcyjny]

2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w utworze jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

3. podjąwszy — podniósłszy. [przypis redakcyjny]

4. temu k woli być (starop.) — Pyrrusowi posłuszna być. [przypis redakcyjny]

5. a ten — chodzi o Orestesa. [przypis redakcyjny]

6. przywodzić — przypominać (por. wyrażenie: przywodzić na myśl). [przypis redakcyjny]

7. poniewolne słowa (starop.) — wypowiedziane pod przymusem. [przypis redakcyjny]

8. nie zwalała (starop.) — nie zgadzała się (nie pozwalała). [przypis redakcyjny]

9. trudno wiedzieć — w domyśle dalszy ciąg: czy bym powiedziała. [przypis redakcyjny]

10. szczęście — w znaczeniu: fortuna, los. [przypis redakcyjny]

11. pokryć — tu: ukryć. [przypis redakcyjny]

12. trzeźwi — trzeźwy. [przypis redakcyjny]

13. Tegom też pewna, że mię nie miłuje... itd. (w. 37–42) — mowa o Pyrrusie. [przypis redakcyjny]

14. k temu zawsze będę znała — zawsze to będę wyznawała. [przypis redakcyjny]

15. bych (starop.) — choćbym. [przypis redakcyjny]

16. stryja twego — chodzi o Menelausa, który pomścił porwanie Heleny przez Parysa. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/fragmenta-piesn-viii-kiedy-sie-rane-zapalaja-zorza

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Fragmenta albo pozostałe pisma, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1590

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: VinothChandar@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.