Maria Konopnicka

Po sześciu wiekach

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Po sześciu wiekach

Nie, ja nie wielbię ciebie, Beatrycze,  

Nie jesteś ty mój ideał niewieści.  

Boś ty wielkiemu mężowi boleści 

Wtedy zjawiła swe słodkie oblicze,  

Gdy on się z piekieł dźwignął na dzień boży,  

Na tła różane i wiecznej brzask zorzy.  

Nie poszłaś ty z nim, za dni połowicy,  

W on las posępny, gdzie duch szuka drogi,  

Nie byłaś światłem dla wieszcza źrenicy,  

Gdy ją zwątpienia zaćmiły i trwogi,  

Sam się obłąkał w gąszcz dziką i czarną  

Ów wielki tułacz i pątnik z nad Arno.  

Ciebie przelękły okręgów tych ciemnie,  

Co kaźnią ducha i miejscem są męki.  

Może cię wołał i wzywał daremnie,  

Może napróżno chciał dotknąć twej ręki,  

Może cię szukał oczyma przy sobie,  

W tej wielkiej pustce i żywych ciał grobie.  

Ciebie ta brama spłoszyła swym zgrzytem,  

Co jak trumienne zapada się wieko,  

I dzieli oczy skazańca z błękitem,  

Z łanem pól żytnich i z chatą daleką...  

Nie, ty nie przeszłaś przez ciemne wierzeje,  

Gdzie «ten co wschodzi zostawia nadzieje».  

I łódź ta mglista na martwych wód fali,  

Co z łez ulane zdrętwiały w swym biegu,  

Gdzie każda kropla westchnieniem się żali,  

Bez ciebie, pani, odbiła od brzegu.  

Słyszysz ten cichy plusk? To płyną duchy,  

Lecz ty im swojej nie dałaś otuchy.  

Posępny żeglarz sam przybił do lądu,  

Co ciszą krzyczy swą, a pustką woła,  

Na mroczne brzegi przerażeń i sądu,  

Zkąd Bóg odwołał jasności anioła,  

Lecz gdzie się serca zostało świtanie,  

Bo jest «od śmierci mocniejsze kochanie».  

Ciebie przeraził ten wicher, co goni  

Na wspólną mękę złączone dwa duchy.  

Widzisz jak lecą, pierś z piersią, dłoń w dłoni,  

Jak ich porywa pęd ślepy i głuchy?  

O Beatrycze, o liljo niebieska,  

Silniejsza nad cię miłością Franceska!  

Ta, gdy jak gołąb, użala się biały,  

Aligier twarzą zmierzchł i zaszedł w cienie;  

I choć przycichły wichry i omdlały,  

A otchłań miała swoje odpocznienie, 

On padł, jak człowiek dosiężon złym grotem,  

Bo sam, bez ciebie był, i wspomniał o tem.  

Ogniste mary z palącym się włosem  

Przelękły ciebie; nie miałaś ty siły  

Iść, aby cierpieć maluczko ich losem.  

A te tragiczne, otwarte mogiły,  

Zkąd czarne płomię i dym siny bucha,  

Zawściagły stopę twą, zdrętwiły ducha.  

Tyś krok cofnęła od bagien tych jadu,  

Gdzie okowane panują zmierzchniki,  

Gdzie ten, co omdlał, przepada bez śladu...  

Zamknie się nad nim grób, a krzyk ów dziki,  

W którym z przekleństwem swój żywot wyzionie,  

Pochłoną czarne bezdennych wód tonie.  

Tam, gdzie w lodową wszczepione katuszę,  

Chłostane biczem śniegowej zamieci,  

Łamią się ciała i kruszą się dusze,  

Gdzie konających dni blask trupi świeci,  

Gdzie dech w szron idzie, a gradem łza pada,  

Nie miałaś siły iść, stanęłaś blada.  

I tam cię także nie widziano, pani,  

Gdzie duchy krzyczą językiem płomieni,  

Zdala ty byłaś od onej otchłani,  

Co się jak czasza rubinów czerwieni  

Wnętrzem swej męki, a z wierzchu jest czarna  

I cicha — wielka kostnica cmentarna.  

Tyś się przelękła żałosnych tych borów,  

Gdzie słychać lament pniów, gdzie gałąź woła,  

Tych pomieszanych duchowych kolorów  

Pół potępieńca, a pół archanioła,  

Którego w kaźni Bóg musi zostawić,  

Bo ani przekląć nie może, ni zbawić!  

Twych bławatkowych oczu jasność cicha  

Niewzeszła gwiazdą w prastarej tej ciszy,  

Gdzie ciemność bierze kształt i smętnie wzdycha 

Po drogach błądząc, kędy bez pomocy  

Konającego słychać dech i głosy,  

Od których cierpnie mózg, a wstają włosy.  

Przeszedł te piekła i wyszedł bez ciebie,  

Wielki ów piewca jęku i wieszcz zgrzytów;  

A tyś się lilją kwieciła na niebie,  

I stałaś w modrej jasności błękitów,  

Niedosiężona tchem czarnej otchłani...  

Nie! Ja cię wielbić nie mogę, o pani!  

Ja jestem z ziemi, gdzie miłość prowadzi 

Kobietę w długie okropnych dni drogi,  

A gdy wędrowce padają tam bladzi,  

Czują w momencie śmiertelnej swej trwogi 

Dłoń ukochaną, dłoń mięką i ciepłą,  

Co grzeje usta im, i pierś zakrzepłą.  

Ja jestem z ziemi, gdzie duch się nie lęka 

Otrzeć swych skrzydeł o proch i o błoto,  

Gdzie podniesiona niewieścia jest ręka 

Nad wszelką nędzą i wszelką ciemnotą,  

I gdzie jęk bolu każdego szermierza,  

W umiłowaną najpierwej uderza.  

Ja jestem z ziemi, gdzie męki okręgi 

Mają swój smętny ogrojec niewieści,  

Gdzie u bram piekieł składają przysięgi,  

I biorą czarne obrączki boleści,  

I niosą owe tragiczne pierścienie,  

Przez wielkie pola śnieżne i przez cienie.  

I tam je niosą, gdzie kończą się drogi 

Dnia słonecznego w podziemnej czeluści,  

I bardzo blade przechodzą przez progi,  

I tych szukają, co Bóg ich opuści,  

A w piekle tworzą sen cichy o niebie...  

.................................. 

O! Beatrycze! Ja nie wielbię ciebie!  

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/damnata-po-szesciu-wiekach/

Tekst opracowany na podstawie: Maria Konopnicka, Damnata. Poezye, wyd. Seyfarth i Czajkowski, Lwów 1900.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Paulina Choromańska, a korektę ze źródłem wikiskrybowie. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Okładka na podstawie: Cronos, Pablo@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.