Mieczysław Braun

Rzecz o poezji

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Rzecz o poezji

Jeśli nie można patrzeć obojętną twarzą,  

Czy płakać? łez już niema i więcej nie parzą,  

Nie rozczulę westchnieniem i jękiem nie zbudzę, —  

Już westchnienia są obce i łzy wszystkie cudze.  

Pierś tłumi łoskot serca, ból usta zaciska,  

W otchłanie oddalenia spada ziemia bliska,  

I tylko oczy, błędną skierowane władzą,  

Spojrzą nagle — i sekret spojrzeniem wydadzą.  

I znowu nagim wargom, głodnym od milczenia,  

Pragnę słowa zarzucić, jak płaszcze z płomienia!  

O! serce już omdlewa i duszę zachwyca,  

Czy przyjdziesz, jako złodziej, czy jak błyskawica,  

Czy podasz usta wdzięczne, czyli w dzień spotkania 

Śmiertelną dłoń mordercy do ucałowania —?  

Ty władzą nierozumną wypadasz z ukrycia 

I rządzisz naszą śmiercią w samem sercu życia,  

Jak na skałę rzucone ziarenko gorczycy,  

Wyrastasz nad głowami drzewem tajemnicy!  

Przypłyń żywiołem groźnym i jasną łagodą,  

Daj nam języki ognia, ocuć żywą wodą,  

Przybądź do domów ludzkich, otwartych naściężaj 

I wysokim urokiem czaruj i zwyciężaj,  

Podszepnij słowa klęski, do triumfu namów,  

Poezjo, niespodziana, jak wybuch wulkanów!  

Szukałem cię w niebiosach zimnych i otchłannych,  

Na miesiącach wieczornych po gwiazdach zarannych,  

W szumie drzewnym na wietrze, w modrowodej toni,  

W skupisku czarnomiejskiem, w okrutnej symfonji 

Skrzypiących wozów wojny po miedzy bezkresnej 

I w zadumie milczącej i w ciszy bolesnej...  

Byłaś w czerwcu w soczystej migotliwej trawie,  

W morzu niebnem witałaś krzyczące żórawie,  

Dzwoniącą słonecznicę jarem bezobłocznym 

Pędziłaś nad jeziora srebliwem urocznem,  

Górnym deszczem po skalnej dźwięczało przełęczy,  

Zaręczonej z barwami dwuobręczą tęczy,  

Wiewem-śpiewem, zapachem przez ziemię szczęśliwą 

Wyciśnięte ustami spijałaś wiośniwo,  

Żeby czarem pijaństwa w kielichy dni przelać 

Ciemne wino, tłoczone przez rozumną czeladź!  

Gdy lasy dni szumiące w pniach drżenie przenikło,  

Weszłaś w dom pracą żmudną, znojem, sprawą zwykłą,  

Krzątaniem, siejbą, żniwem i gradem i młócką,  

I zdobyczą i klęską i znów nędzą ludzką,  

Litosnem pocieszeniem, darem miłosiernym,  

Najdrobniejszą radością pod niebem bezmiernem!  

Patrzałaś na porytą w glebie rowów matnię,  

Na złamane przy drodze kolisko armatnie,  

Na gruzy miast, na wioski spalone pożogą 

I na usta nieżywe, uśmiechnięte błogo 

Do ciebie, ach, — do ciebie, — więcej do nikogo...  

Widziałaś, jasnowidna, doczesne a wieczne 

Przeorania gromadne i wiosny społeczne,  

Bujne pędy, zbroczone liściem krwawem, rdzawem,  

Jak wrzos września, jak zwiędłe sitowie nad stawem,  

Gdy w górze syczał ogień, gdy spadał z pośpiechem,  

Gdy huknął pod bugajem echem i wyśmiechem,  

Kiedy trzasnął drzazgami w krążeniu zawrotnem,  

Przyszło tobie umierać na polu samotnem...  

Czerpałaś rozpacz wiedzy po stokroć okrutnej,  

Od wszystkich smutków świata jeszcze bardziej smutnej,  

Bardziej grzesznej, niżeli wszystkiej ziemi grzechy,  

Lecz pełnej przebaczenia, jak pierwsze uśmiechy...  

Naumiało cię życie nędzy nielitosnej,  

Beznadziei ostatniej i zimy bezwiosnej,  

Klątwami, łzami, gniewem w słodkich rymów państwie 

Groziło ci po nocach w samotnem wygnaństwie!  

Opiła woń fjołków godziną wieczorną 

Nad ścierwem ziemi wiała tęsknotą upiorną...  

Łamałaś krzykiem wieczór w oczach pełnych zgrozy,  

Cięłaś cichcem łańcuchy, szarpałaś powrozy,  

Biłaś burzą w brzeg ziemi, biczem ognia smagan,  

I obłąkał mi serce natchnienia huragan,  

Ażebym był pod mocą szczęsną twego ducha,  

Jako motyl, ukryty pod liściem łopucha.  

Już mi dzisiaj dzień każdy i każda noc w głębi 

Ciebie, najsłabsza siło, sercu dziewosłębi,  

Już mnie twoje spojrzenie najsmutniej pociesza,  

I morze łez rozdziela, jak laska Mojżesza.  

Uderz mnie burzą ognia i oddechem spopiel!  

Niźli miałbym przez myszy być zżarty, jak Popiel.  

A jeśli sercem życia jestem tobie winny,  

Te puste słowa rozwiej jak piasek pustynny,  

Lecz, jeśli twoja złuda najczarowniej błądzi, —  

Rzucę ciebie pod nogi życiu, które rządzi, —  

Lecz, jeśli masz zatruty kwiat słowa na wardze, —  

Poezjo! ja twojemi śpiewami już gardzę!... 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/braun-przemysly-rzecz-o-poezji/

Tekst opracowany na podstawie: Mieczysław Braun, Przemysły, Warszawa 1928.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Marta Niedziałkowska, a korektę ze źródłem wikiskrybowie. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Okładka na podstawie: tjmwatson@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.