Tadeusz Boy-Żeleński

Modlitwa estety

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Modlitwa estety

W wielu rzeczach świat po prostu  

Jest podobny do loterii: 

Nie wybierasz swego wzrostu  

Ani swojej peryferii. 

Tak byś wolał, czy inaczej. 

Chcesz być cienki, chcesz być gruby,  

Rośniesz, jak ci traf przeznaczy 

Prima vista¹, ot, bez próby. 

Nim się dowiesz, co potrzeba  

O proporcji i o formie, 

Spadasz na świat prosto z nieba 

W gotowiutkim uniformie. 

Jakie system ten ma skutki, 

Co wyrasta z tego dalej, 

Powiedzmy to bez ogródki 

Widać choćby po tej sali: 

Jednemu policzysz kości,  

Na drugiego znów tak padło, 

Że aż kapie od tłustości, 

Gdzie pomacać, samo sadło; 

Jeden krzywą ma łopatkę. 

Drugi, losów tajemnicą, 

Tu i ówdzie wdał się w matkę 

I chodzi z damską miednicą; 

Ta gładziutka jest jak chłopak, 

Druga znowu istna kukła, 

Tamta wszystko ma na opak, 

Tu jest wklęsła, tam wypukła — 

Cały wyrób, bierz go czarci, 

Ma fuszerki wszystkie cechy, 

Widać — więcejśmy² nie warci  

Za paskudne nasze grzechy. 

Głowy sobie Bóg nie suszy  

Nad doczesnym naszym kształtem — 

Dzieli po kawałku duszy  

A resztę kropi ryczałtem; 

Z byle gliny, choć z zakalcem, 

Lepi Stwórca ludzki potwór,  

Potem, od niechcenia, palcem  

Machnie jeden, drugi otwór, 

Zesztrychuje z góry na dół 

Przyklepie cię po ciemieniu,  

I marsz na ten ziemski padół  

Służyć swemu przeznaczeniu. 

Miły Boże! uważ przecie,  

W swej dobroci niesłychanej, 

Toż my żyjem dziś na świecie  

W wieku Sztuki Stosowanej! 

Dziś, gdy cały świat ocenia 

Artystycznej wagę formy, 

Stan ten jest nie do zniesienia  

I wprost krzyczy o reformy! 

Lada mebel dziś nam składa  

Skończony — panie! — artysta, 

A ten, który na nim siada  

Wygląda — ironia czysta! 

To nam w końcu życie zbrzydzi;  

Dziś, człowiek dobrego tonu  

Czasem się po prostu wstydzi  

Wejść do własnego salonu! 

Toż tam przecie siedzą w niebie 

Rafaele³ czy Van Dycki⁴, 

Można by złożyć w potrzebie  

Mały kursik estetyki... 

Prosimy więc, dobry Boże, 

Więcej smaku, więcej gracji,  

I, w twym ludzkim arcytworze, 

Bogdaj trochę stylizacji; 

Podnosim modły pokorne  

Niechaj twoja ręka szczodra  

W linie wężowo-wytworne 

Kreśli niewiast naszych biodra, 

Niechaj matron naszych biusty,  

Polskiego domu dostatek, 

Zamiast kształtów glorii tłustej 

Będą jako lilii płatek, 

A cnota dziewic niewinnych, 

O, spraw to, panie nad pany, 

Niech ma, zamiast wszystkich innych, 

Zapach esencji różanej. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. prima vista, własc. a prima vista a. a vista (z wł.: pierwszy raz widząc) — za pierwszym razem, bez wcześniejszych ćwiczeń (najczęściej o odegraniu lub odśpiewaniu utworu muzycznego, którego nuty wykonawca widzi po raz pierwszy). [przypis edytorski]

2. więcejśmy nie warci (daw.) — nie jesteśmy więcej warci. [przypis edytorski]

3. Rafael Santi (1483–1520) — włoski malarz epoki renesansu. [przypis edytorski]

4. Antoon van Dyck (1599–1641) — malarz flamandzki epoki baroku, uczeń Rubensa. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/boy-modlitwa-estety

Tekst opracowany na podstawie: Tadeusz Boy-Żeleński, Gdy się człowiek robi starszy... wierszyków porcya czwarta, nakł. autora, wyd. G. Gebethner i Sp. Kraków; Gebethener i Wolff, Warszawa 1911

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Dorota Kowalska, Marta Niedziałkowska, Weronika Trzeciak.

Okładka na podstawie: Yindabelle@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.