Józef Birkenmajer

Wycieczka

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Wycieczka

Uciekłem dziś w kraj daleki,  

Gdzie rzadko kto z ludzi dotrze:  

Zrobiłem wielką wycieczkę  

W lata szczęśliwsze i młodsze.  

W jedną godzinę przebiegłem  

Lat całych dwadzieścia kilka...  

(Mówią, że wobec wieczności  

Życie to jedna jest chwilka).  

I nie wiem, jak to się stało,  

Kto zmianę zdziałał tę nagłą,  

Że wziął mnie z sobą na kozieł  

Furman Bartłomiej Zabagło.  

Za mną — na tylnych siedzeniach,  

Wybitych skórą i włosiem —  

W tej samej bryczce siedziało  

Osób już starszych coś z osiem.  

Niebardzom uważał, o czem  

Gwarzyła ludzi tych reszta,  

Bom wiedział, że za natręctwo  

Jeszcze z nich który mnie zbeszta.  

Zresztą tak była zawiła  

I mądra ta ich rozmowa,  

Że uchem swem siedmioletniem  

Nie rozumiałem ni słowa:  

Zdanie zaczęte po polsku  

Często kończono z francuska,  

A i tak było w połowie  

Zgłuszone turkotem wózka.  

Więc nie słuchałem tej gwary —  

Niech starsi gawędzą sami! —  

I na znak lekceważenia  

Zwracałem się do nich plecami.  

Nie dbałem o nich nic a nic  

I w dumnej siedziałem pozie,  

Bom po furmanie Zabagle  

Pierwsze miał miejsce na wozie.  

Innej słuchałem rozmowy,  

Którą wyborniem rozumiał:  

Rozmowy kłosów złocistych,  

Którą wokoło łan szumiał.  

Słuchałem, jak w głębi miedzy  

Odzywa się pasikonik  

Piosnką srebrzyście dzwoniącą,  

Jak tony szklanych harmonik.  

Słuchałem kumkania stawów  

Spowitych w rzęsnej opończy;  

Słuchałem drgającej z niebios  

Radosnej pieśni skowrończej.  

Słuchałem szmeru rzeczułki,  

Co po kamieniach się pluska, —  

Szmeru, co bywał w połowie  

Stłumiony turkotem wózka.  

Turkotał wózek, turkotał, —  

Koła w nim dudnią i pędzą...  

Pył się z nich długi, jak z wrzecion,  

Wysnuwał szarawą przędzą...  

Turkotał wózek, turkotał,  

Jak w młynie żarna i pytle,  

I sypał mąką kurzawy  

Na nasze podróżne kitle.  

Skakała nieraz z radości  

Bryczka radosna i wartka;  

Jechało się pysznie, wesoło,  

A wódką jechało od Bartka...  

Jednakże nie był pijany  

Furman Zabagło Bartłomiej,  

Bo biczem konie poganiał  

Najtrzeźwiej i najświadomiej.  

Nawet po wielkich wybojach  

Wiózł jak po drodze równej —  

I tylko z nikim nie gadał,  

Bo zawsze był małomówny.  

Gwizdał se ino pod nosem  

staccata i allegretta,  

A czasem na swoje konie  

Zawołał «wiśta» lub «hetta!»  

Czasem się czapką ukłonił  

Figurze koło gościńca,  

Albo któremu z kumotrów,  

Co szli na sumę do Tyńca.  

A że był człowiek przytomny  

I trzeźwy był na umyśle,  

Więc konie sprawnie zatrzymał,  

Gdyśmy zjechali ku Wiśle.  

Na drugim wiślanym brzegu  

(Przejechać trzeba tam promem)  

Klasztor Tyniecki się wznosił,  

Urwiskiem podparty stromem.  

Wyrastał prosto z opoki,  

W kamieniu cały i cegle,  

A bystra woda wiślana  

Do nóg mu padła ulegle.  

Na starych zmurszałych murach,  

Pomiędzy kamienne szczerby  

Wspięły się krzewy zielone,  

Kryjąc napisy i herby.  

Czas groźne wyrył tu godła,  

Świadcząc, że objął w swe władztwo 

Opustoszałe, bezpańskie  

Stare tynieckie opactwo.  

I w imię wiecznej młodości  

Odmładzał murów tych szarość:  

Bo już część znaczna zwaliska  

Zielenią zdążyła zarość.  

I ja się także wspinałem  

Na jakąś skarpę zwaloną,  

Bom młody był jak te krzewy  

I w głowie miałem zielono...  

W starym wśród ruin kościele  

Ludu zebrały się tłumy;  

Dzwony na starych wieżycach  

Głosiły początek sumy.  

Zabłysły świece woskowe  

I wyszła msza uroczysta;  

Na chórze głosem ochrypłym  

Odezwał się organista.  

Pod wtór organów rozgłośny  

Pieśń wielka jak fala wzbiera,  

Pieśń w nucie swojej fałszywa,  

A w treści swojej tak szczera!  

Pieśń, co żebrała ratunku  

Od moru, ognia, gradobić, —  

By można było — choć ciężko —  

Na chleb codzienny zarobić...  

Jam się przyglądał stojącym  

W ołtarzu świętym postaciom...  

Modląc się: «Boziu, daj zdrowie  

Ojcu, mamusi i braciom»...  

«Zdrowaś» zmówiłem dwa razy,  

Potem — w dziedzińcu — raz trzeci,  

Licząc jak długo kamień  

Rzucony do studni leci.  

I pożegnałem tę studnię  

(Król Chrobry ponoć ją wykuł),  

Bo tam przy promie już czekał  

Bartka Zabagły wehikuł.  

I znów na lewy brzeg Wisły  

Wielka przewiozła nas krypa,  

Znów nas witała w Piekarach  

Wspaniała, pachnąca lipa.  

Znów nas witała swym szumem  

I pożegnała uprzejmie  

Ta lipa odwieczna, której  

Ośm osób wkrąg nie obejmie.  

Ośm osób jej nie objęło,  

Choć opasali ją kołem,  

Aż ja dopiero — dziewiąty —  

Rączką ją drobną objąłem.  

Siedliśmy znowu na bryczkę;  

Bartłomiej z bicza znów strzelił —  

I jakby tem cięciem bata  

Czas na dwie części przedzielił...  

Wśród zbóż i modrych bławatków  

Bryczka pomknęła z turkotem,  

Aż mnie przywiozła nakoniec  

Ku dniom dzisiejszym zpowrotem...  

Znikła gdzieś w wielkiej oddali  

Wysoka skała tyniecka;  

Jak zórz ostatki, przygasły  

Słoneczne uśmiechy dziecka...  

Czas ruszył chyżo z kopyta —  

Brzękły wędzidła, chomąta...  

Dnia tego chyba już przeszła  

Rocznica dwudziesta piąta...  

Z dnia tego garść młodych wspomnień  

Dziś mi została jedynie,  

Zielonych jako te krzewy  

W starej tynieckiej ruinie...  

15. VI. 1930

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/birkenmajer-wycieczka-wycieczka

Tekst opracowany na podstawie: Józef Birkenmaje, Wycieczka, Poezje, Warszwa 1932.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Marta Niedziałkowska, a korektę ze źródłem wikiskrybowie. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Okładka na podstawie: My Shadows, JefferyTurner@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.