Spis treści

    1. Alkohol: 1
    2. Miasto: 1 2 3
    3. Obyczaje: 1
    4. Radość: 1
    5. Wieś: 1
    6. Zabawa: 1 2
    7. Zima: 1 2 3

    Adam MickiewiczSonety odeskieZima miejska[1]

    1

    Zima, Miasto, Zabawa, RadośćPrzeszły dżdże wiosny, zbiegło skwarne lato

    I przykre miastu jesienne potopy,

    Już bruk, ziębiącą obleczony szatą,

    Od stalnej Fryzów niekrzesany stopy[2].

    5

    Więzieni słotą[3] w domowej katuszy,

    Dziś na swobodne gdy wyjrzym powietrze,

    Londyński pojazd[4] tarkotem[5] nie głuszy

    Ani nas kręgi zbrojnymi[6] rozetrze.

    Witaj narodom miejskim[7] pora błoga!

    10

    Już i Niemeńców, i sąsiednich Lechów[8]

    Tu szuka ciżba[9], tysiącami mnoga,

    Zbiegłych Dryjadom[10] i Faunom[11] uśmiechów.

    Tu wszystko czerstwi[12], weseli, zachwyca,

    Czy ciągnę tchnienie, co się zimnem czyści,

    15

    Czy na niebieski zmysł[13] podniosę lica[14],

    Czyli[15] się śnieżnej przypatruję kiści[16].

    Jedna z nich pływa w niepewnym żywiole,

    Druga ciężarem sporsza[17] już osiadła;

    Tą wiatr poleciał stwardniałe kryć role

    20

    Albo pobielić Wiliji[18] źwierciadła[19].

    Zima, Wieś, MiastoLecz kogo sioło[20] dzisiejsze uwięzi,

    Zmuszony widzieć łyse gór wiszary[21],

    Grunt dziki, knieję nagimi gałęzi

    Nie silną[22] zimne podźwignąć ciężary[23]

    25

    Taki, gdy smutna ciągnie się minuta,

    Wreszcie zmieniony kraj porzuca z żalem

    I dając chętnie Cererę za Pluta[24],

    Pędzi wóz ku nam ciężarny metalem.

    Tu go przyjmują gościnne podwoje[25],

    30

    Rzeźbą i farbą odziany przybytek,

    Tutaj rolnicze przepomina[26] znoje

    W pieszczonym gronie czarownych Charytek[27].

    Miasto, Zima, ZabawaNa wsi, zaledwie czarna noc rozrzednie,

    Każe wraz[28] Ceres wczesny witać ranek,

    35

    Tu, chociaż słońce zajmie nieba średnie,

    Śpię atłasowych pod cieniem firanek.

    Lekkie nareszcie oblókłszy[29] nankiny[30],

    Modnej młodzieży przywoływam[31] koło;

    Strojem poranne zbywamy godziny

    40

    Albo rozmową bawim się wesołą.

    Ten w lśniący kryształ[32] włożywszy oblicze,

    Wschodnim balsamem[33] złoty kędzior pieści;

    Drugi stambulskie oddycha gorycze[34],

    Lub pije z chińskich ziół ciągnione treści[35].

    45

    A kiedy chwila dwunasta nadbieży,

    Wraz do śliskiego wstępuję powozu[36],

    Sobol lub rosmak[37] moje barki jeży

    I suto[38] zdobiąc, nie dopuszcza mrozu.

    Alkohol, ObyczajeNa sali orszak przywitam wybrany,

    50

    Wszyscy siadają za biesiadnym stołem,

    W kolej szlą[39] pełne smaków porcelany

    I sztucznym[40] morzą[41] apetyt żywiołem.

    Pijemy węgrzyn[42], mocny setnym[43] latem,

    Wrą po kryształach koniaki i poncze[44];

    55

    Płci[45] piękna gasi pragnienie muszkatem[46],

    Co dając rzeźwość, myśli nie zaplącze.

    A gdy się trunkiem zaiskrzą źrenice,

    Dowcipne, czułe wszystkim płyną słowa,

    Niejeden uwdzięk[47] zarumieni lice,

    60

    Niejedna wzrokiem zapala się głowa.

    Nareszcie słońce zniżone zagasło,

    Rozsiewa mroki dobroczynna zima,

    Boginie dają do rozjazdu hasło,

    Zagrzmiały schody i już gości nie ma.

    65

    Którzy są z szczęściem poufali ślepem,

    Pod twój znak idą, królu Faraonie[48].

    Lub zręczni lekkim wykręcać oszczepem[49],

    Pędzą po suknach wytoczone słonie[50].

    A gdy noc ciemne rozepnie zasłony

    70

    I szklannym światłem[51] błysną kamienice,

    Młodzież, dzień kończąc wesoło spędzony,

    Tysiączną sanią[52] szlifuje ulice.

    Przypisy

    [1]

    Zima miejska — wiersz ukazał się w „Tygodniku Wileńskim” 15 lipca 1818 roku; był to pierwszy opublikowany wiersz Mickiewicza.

    [2]

    stalna Fryzów stopa — podkowa koni fryzyjskich.

    [3]

    słota — długotrwały deszcz.

    [4]

    londyński pojazd — angielska kareta.

    [5]

    tarkot — dziś: terkot.

    [6]

    kręgi zbrojnymi — okutymi kołami.

    [7]

    narody miejskie — mieszkańcy miast.

    [8]

    Niemeńcy, Lechowie — Litwini i Polacy.

    [9]

    ciżba — wielka liczba stłoczonych ludzi; tłum.

    [10]

    driada (mit.gr.) — nimfa leśna żyjąca w drzewie.

    [11]

    faun (mit.rzym) — lubieżny bożek leśny.

    [12]

    czerstwy — zdrowy, krzepki; czerstwić: przydawać zdrowia, siły.

    [13]

    niebieski zmysł — niebo.

    [14]

    lico — twarz.

    [15]

    czyli — tu: czy; czy też.

    [16]

    śnieżna kiść — płatek.

    [17]

    sporszy — większy.

    [18]

    Wilia — rzeka na Białorusi i Litwie, prawy dopływ Niemna, przepływa przez Wilno.

    [19]

    źwierciadło — dziś: zwierciadło.

    [20]

    sioło (daw.) — osiedle wiejskie.

    [21]

    wiszar (poet.) — urwisko, przepaść.

    [22]

    nie silną — nie mającą siły.

    [23]

    zimne ciężary — obfity śnieg.

    [24]

    dając (…) Cererę za Pluta — zamieniając zboże na pieniądze; Ceres, Cerera (mit.rzym): bogini płodności, rolnictwa i urodzaju; Plutos (mit.gr.): bóg bogactwa.

    [25]

    podwoje — drzwi; zwykle: okazałe, dwuskrzydłowe.

    [26]

    przepominać — tu: zapominać.

    [27]

    Charytki — gr. Charyty, rzym. Gracje: boginie wdzięku, piękna i radości.

    [28]

    wraz — tu: zaraz.

    [29]

    oblec — założyć, ubrać.

    [30]

    nankin — strój poranny; nazwa od materiału, z którego stroje takie wykonywano, produkowanego w Chinach, w mieście Nankin.

    [31]

    przywoływam — dziś: przywołuję

    [32]

    lśniący kryształ — lustro.

    [33]

    wschodni balsam — pomada.

    [34]

    stambulskie oddycha gorycze — pali tytoń.

    [35]

    z chińskich ziół ciągnione treści — herbata.

    [36]

    śliski powóz — sanie.

    [37]

    Sobol lub rosmak — futro z soboli lub rosomaków.

    [38]

    suto — obficie.

    [39]

    szlą — ślą.

    [40]

    sztuczny (daw.) — wyrafinowany, sporządzony według prawideł jakiejś sztuki.

    [41]

    morzyć — uśmiercać, zabijać; tu: zaspokajać.

    [42]

    węgrzyn (daw.) — słodkie wino węgierskie.

    [43]

    setny (daw.) — znakomity, wyborny; węgrzyn mocny setnym latem: stuletnie, mocne wino.

    [44]

    poncz — gorący napój alkoholowy przyrządzany z wina, araku, rumu lub innego alkoholu oraz z herbaty, soku cytrynowego, cukru i przypraw korzennych.

    [45]

    płci (daw. M. lp.) — płeć.

    [46]

    muszkat — a. muszkatel: słodkie, aromatyczne wino deserowe.

    [47]

    uwdzięk — wdzięk.

    [48]

    faraon — dawna gra w karty.

    [49]

    lekki oszczep — tu: kij bilardowy.

    [50]

    pędzą po suknach wytoczone słonie — w bilard grano kulami z kości słoniowej.

    [51]

    szklannym światłem — światłem w szybach.

    [52]

    tysiączną sanią — tysiącami sań.

    Zamknij
    Proszę czekać…