Spis treści

    1. Bieda: 1
    2. Bóg: 1
    3. Duma: 1
    4. Dziedzictwo: 1
    5. Historia: 1
    6. Polak: 1
    7. Polska: 1 2
    8. Własność: 1

    Władysław BełzaKatechizm polskiego dzieckaDo polskiego chłopięcia

    1

    Polak, Polska, Historia, Dziedzictwo, Bieda, DumaNie płacz, nie płacz synku drogi,

    Żeś na ziemi swej ubogi!

    Że nie miecz ci ani radło[1],

    Lecz tułactwo[2] w doli padło[3],

    5

    Żeś łzy tylko i cierpienia,

    Odziedziczył z twego mienia[4].

    Przez Bóg żywy, to fałsz, dziecię!

    Naprzód wziąłeś na tym świecie

    To, co rodu twego znakiem:

    10

    Imię zacne, żeś Polakiem.

    A czy wiesz ty, ile cześci[5],

    Krwi i chwały w nim się mieści?

    Czy wiesz, jaka to poczciwa[6]

    Duma wzrusza twe serduszko,

    15

    Gdy z usteczek ci się zrywa:

    To Batory[7]! To Kościuszko[8]!

    Urodzajna twoja rola,

    Zbożem śmieją ci się pola,

    Lasy twoje echa głuszą,

    20

    Owce wełną ci się puszą,

    A jesienią na jabłoni,

    Owoc się jak szkarłat płoni,

    Że zostaje na przychówek[9]

    I na zimę, i przednówek[10].

    25

    A więc nie płacz, synku drogi,

    Żeś na ziemi swej ubogi;

    Bo z twych łanów, w dawne lata

    Tyś spichlerzem[11] był pół świata,

    Dzieląc wszystkich pod swym niebem

    30

    Równo sercem jak i chlebem.

    Sól z Wieliczki brałeś hojnie,

    Złoto w dani lub na wojnie,

    A na pługi i do zbroi,

    Szło żelazo z ziemi twojéj,

    35

    I starczyło z twojej gleby,

    I na zbytek, i potrzeby.

    Bóg, Polska, WłasnośćWięc pogodnym patrz mi licem,

    Boś ty skarbów tych dziedzicem!

    I rąk nie łam z próżną troską…

    40

    Wróci Bóg, co przemoc wzięła!

    W sprawiedliwość wierzmy boską:

    Jeszcze Polska nie zginęła!

    Przypisy

    [1]

    radło — narzędzie rolnicze służące do spulchniania gleby. [przypis edytorski]

    [2]

    tułactwo — wygnanie, błąkanie się, emigracja. [przypis edytorski]

    [3]

    w doli padło — przypadło w udziale jako los. [przypis edytorski]

    [4]

    mienie — własność, posiadane dobra. [przypis edytorski]

    [5]

    cześci — D. lp od wyrazu: cześć (tzn. szacunek); dziś: czci. [przypis edytorski]

    [6]

    poczciwy — tu: godny czci, zasługujący na szacunek. [przypis edytorski]

    [7]

    Batory, Stefan (1533–1586) — właśc. Istvan Bathory, książę Siedmiogrodu, od 1571 król Polski, a od 1576 wielki książę litewski; poślubił Annę Jagiellonkę, córkę Zygmunta I Starego, ostatnią przedstawicielkę Piastów na polskim tronie. Jeden z najwybitniejszych polskich królów elekcyjnych. [przypis edytorski]

    [8]

    Kościuszko, Tadeusz (1746–1817) — generał wojsk pol. i amer., Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej podczas insurekcji 1794 r. [przypis edytorski]

    [9]

    na przychówek — tu: na przechowanie. [przypis edytorski]

    [10]

    przednówek — okres przed nowymi zbiorami, przypadający zwykle pod koniec zimy, na przedwiośniu; spożywano wtedy resztki zapasów jedzenia z poprzedniego roku, zanim można było zebrać pierwsze plony w roku nowym. [przypis edytorski]

    [11]

    spichlerz — budynek służący do przechowywania ziarna zbóż, magazyn, z którego można w razie potrzeby czerpać zboże do spożycia lub zasiewów; tu w znaczeniu przenośnym, jako określenie całego państwa zasobnego w zboże i mogącego udzielać tych zasobów innym. [przypis edytorski]

    Zamknij
    Proszę czekać…